Түркістан облыстық «Фараб» әмбебап ғылыми кітапханасында қазақтың көрнекті ақыны, сыршыл лирик, ұлт поэзиясының биік тұлғасы Мұқағали Мақатаевтың туғанына 95 жыл толуына орай «Мұқағали оқулары» облыстық байқауы өтті.

Рухани-танымдық шараның негізгі мақсаты – қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі Мұқағали Мақатаевтың бай шығармашылық мұрасын кеңінен насихаттау, ақын жырларын жас ұрпаққа таныту, жастардың поэзияға деген қызығушылығын арттыру және көркемсөз оқу шеберлігін дамыту.

Мұқағали Мақатаев – қазақ поэзиясында өзіндік өрнегін қалыптастырған, жүрек сырын жырға айналдырып, адам жанының нәзік иірімдерін өлең арқылы шебер жеткізген бірегей ақын. Оның шығармаларында туған жерге деген сүйіспеншілік, Отанға деген перзенттік сезім, анаға құрмет, достық, махаббат, табиғат сұлулығы және адам болмысы секілді мәңгілік тақырыптар кеңінен көрініс тапқан.

Ақынның жырлары бүгінгі күні де оқырман жүрегінен ерекше орын алып келеді. Оның шығармалары мектеп оқушылары мен жастардың әдеби талғамын қалыптастыруда маңызды рөл атқарып, ұлттық поэзияға деген қызығушылығын арттырып келеді. Осы ретте «Мұқағали оқулары» секілді шығармашылық байқаулардың тәрбиелік және мәдени маңызы зор.

Байқауға Түркістан облысының аудан-қалаларынан жас талапкерлер қатысып, ақын шығармаларын мәнерлеп оқу бойынша өзара бақ сынады. Қатысушылар Мұқағали Мақатаевтың өлеңдерін таңдап, сахна төрінде өздерінің көркемсөз оқу шеберліктерін көрсетті.

Әр жас талапкер ақынның шығармасын өзіндік мәнермен орындап, өлеңнің мазмұны мен идеясын көрерменге жеткізуге тырысты. Бірі ақынның туған жерге арналған жырларын тебіреніспен орындаса, енді бірі анаға, махаббатқа, табиғатқа арналған сырлы өлеңдерді таңдады. Осы арқылы байқау сахнасында Мұқағали поэзиясының сан қырлы әлемі көрініс тапты.

Қатысушылардың өнері бірнеше бағыт бойынша бағаланды. Атап айтқанда, орындау шеберлігі, сахна мәдениеті, дауыс мәнері, дикциясы, өлеңнің мазмұнын түсінуі және шығарманы тыңдарманға әсерлі жеткізу деңгейі назарға алынды. Сонымен бірге қатысушылардың сахнадағы өзін ұстауы, дауыс ырғағын дұрыс пайдалануы және ақынның ішкі ойын көркем жеткізе білу қабілетіне де мән берілді.

Байқауға қатысушылардың барлығы да тыңғылықты дайындықпен келгендерін көрсетті. Әр орындаушы Мұқағали жырларының мазмұнын терең түсініп, ақынның поэзиясындағы сыр мен сезімді көрерменге жеткізуге талпынды. Жастардың әдебиетке, әсіресе қазақ поэзиясына деген қызығушылығы шара барысында анық байқалды.

Байқау қорытындысы бойынша қазылар алқасы қатысушылардың орындау шеберлігі мен шығарманы ашу деңгейін саралап, үздіктерді анықтады.

Бас жүлдеге Ордабасы ауданынан қатысқан Сарсенбаев Үмбетәлі Рысбайұлы лайық деп танылды. Ол Мұқағали шығармаларын орындаудағы өзіндік мәнерімен, сахна мәдениетімен және өлеңнің мазмұнын көрерменге әсерлі жеткізуімен ерекшеленді.

I орын Отырар ауданынан келген Тәжітай Шапағат Ерғалиқызына бұйырды. Жас талапкер ақын жырларын жоғары деңгейде орындап, көркемсөз оқу шеберлігін таныта білді.

II орын Арыс қаласының өкілі Жилкибай Нұрислам Есенбайұлы мен Сайрам ауданынан қатысқан Секен Дияс Ерболұлына берілді.

Ал III орынға Созақ ауданынан Абдіразақ Нұрасыл Бекарыстанұлы және Шардара ауданынан Адилова Гулмира Қанатбекқызы ие болды.

Бұдан бөлек, байқауға қатысқан бірқатар жас талапкер арнайы номинациялармен марапатталды. Әр номинация қатысушылардың жеке шығармашылық ерекшелігін, орындаушылық қабілетін және көркемсөз оқу шеберлігін бағалауға бағытталды.

Солардың қатарында «Жырдың жас тұлпары» номинациясының иегері атанған Болысбек Аяулымға арнайы сыйлық ретінде қазақтың қара домбырасы табысталды. Ұлттық аспаптың арнайы сыйлық ретінде берілуі қазақтың поэзиясы мен дәстүрлі өнерінің өзара сабақтастығын айқындай түсті.

Домбыра – халқымыздың рухани болмысымен біте қайнасқан қасиетті аспап. Ал Мұқағали поэзиясы да ұлттық рух пен халықтың жүрек үнін жеткізетін асыл мұра. Сондықтан арнайы сыйлықтың домбыра болуы байқаудың мазмұнымен үндесіп, жас өнерпазға ерекше қолдау көрсетті.

Шара барысында байқауға белсенді қатысқан жас талапкерлер мен оларды дайындаған жетекшілерге де алғыс хаттар табысталды. Бұл – жас таланттарды қолдап, олардың шығармашылық ізденісіне бағыт-бағдар беріп жүрген ұстаздар мен жетекшілердің еңбегіне көрсетілген құрметтің белгісі.

Жас талапкерлерді байқауға дайындау барысында жетекшілердің де еңбегі зор. Себебі көркемсөз оқу шеберлігі тек өлеңді жаттап, сахнада айтып шығумен шектелмейді. Ақынның ойын түсіну, шығарманың мазмұны мен идеясын ашу, дауыс ырғағын дұрыс пайдалану, сахналық мәдениетті сақтау – барлығы үлкен дайындықты қажет етеді.

«Мұқағали оқулары» байқауы осы тұрғыдан алғанда жастардың шығармашылық қабілетін шыңдап қана қоймай, олардың әдебиетке деген көзқарасын қалыптастыратын маңызды алаңға айналды. Байқауға қатысушылар ақын шығармаларын зерделей отырып, қазақ поэзиясының ерекшелігін тереңірек танып, көркем сөздің құдіретін сезінді.

Мұқағали Мақатаевтың шығармашылығы – ұлттың рухани қазынасының маңызды бөлігі. Ақын өз жырларында қарапайым адамның қуанышы мен мұңын, туған жерге деген сағынышын, өмірге деген көзқарасын шынайы суреттей білді. Оның өлеңдеріндегі шынайылық пен табиғилық оқырман жүрегіне жол тауып, ақын шығармаларының өміршеңдігін қамтамасыз етіп отыр.

Ақынның жырларын жас ұрпаққа таныстыру – әдеби мұраны сақтаудың және оны келесі буынға жеткізудің тиімді жолдарының бірі. Осындай байқаулар арқылы жастар Мұқағали шығармашылығын жаттап қана қоймай, оның өлеңдерінің мәні мен мағынасын түсінуге, ақынның азаматтық ұстанымы мен адамгершілік көзқарастарын тануға мүмкіндік алады.

«Мұқағали оқулары» облыстық байқауының Түркістан облысының әр аудан-қаласынан жас таланттарды бір алаңға жинауы да маңызды. Бұл қатысушыларға өзара тәжірибе алмасып, шығармашылық орта қалыптастыруға, жаңа достық байланыстар орнатуға және сахнада өз қабілетін сынауға мүмкіндік берді.

Байқау барысында көрермендер де Мұқағали поэзиясының ерекше әлеміне саяхат жасап, ақынның сырлы жырларын жас орындаушылардың жүрекжарды үнімен тыңдады. Әрбір өлеңнің өзіндік мазмұны мен әуезі сахнада жаңаша сипат алып, көрерменге әсерлі көңіл күй сыйлады.

Мұндай мәдени шаралар ұлттық әдебиетті насихаттап қана қоймай, жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға, олардың шығармашылық әлеуетін ашуға және көркем әдебиетке деген сүйіспеншілігін арттыруға ықпал етеді. Әсіресе қазіргі ақпараттық кеңістікте жастардың кітап оқуға, поэзияға және ұлттық әдебиетке қызығушылығын арттырудың маңызы ерекше.

Байқау қорытындысында жеңімпаздар мен жүлдегерлер марапатталып, барлық қатысушыларға шығармашылық табыс пен жаңа жетістіктер тілегі білдірілді. Жас талапкерлердің өнері жоғары бағаланып, олардың алдағы уақытта да әдеби-шығармашылық бағытта ізденістерін жалғастыруына тілек айтылды.

«Мұқағали оқулары» – ақынның шығармашылығын дәріптейтін байқау ғана емес, ұлттық поэзияға деген құрметті арттыратын, жас буынның рухани дүниесін байытатын маңызды мәдени жоба. Мұқағали жырларының жас ұрпақтың жүрегінде жаңғыруы – ақын мұрасының өміршеңдігінің айқын дәлелі.

Қазақтың қара өлеңінің қасиетін биікке көтерген Мұқағали Мақатаевтың шығармалары ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, халықпен бірге жасай береді. Оның әрбір жыры – ұлттық рухтың, адамдық сезімнің, туған жерге деген сүйіспеншіліктің көркем шежіресі.

Түркістан облысында өткен «Мұқағали оқулары» облыстық байқауы да ұлы ақынның мол мұрасын жас ұрпаққа кеңінен танытып, әдебиетке құштар жастардың шығармашылық қабілетін шыңдаған тағылымды шара болды.

Мұқағали жыры – халықтың жүрек үні. Ақын мұрасы ұрпақ санасында жаңғырып, сырлы өлеңдері жас буынның рухани темірқазығына айнала бермек.