Отырар ауданында қазақ музыка өнерінің дара тұлғасы, қазақ вальсінің королі атанған көрнекті композитор Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылық мұрасын ұлықтаған рухани-мәдени кеш өтті. Композитордың туған күніне орай Түркістан облыстық мәдениет басқармасына қарасты Ш. Қалдаяқов атындағы филармонияның «Ән аға – жан аға» концерттік жобасының қорытынды гала концерті ұйымдастырылды.

Орталық «Әл-Фараби» алаңында өткен тағылымды кеш Отырар жұртшылығы үшін ерекше мәдени оқиғаға айналды. Қазақ ән өнерінің алтын қорына енген Шәмші Қалдаяқовтың өлмес шығармалары орындалып, композитордың өмірі мен шығармашылық жолы кеңінен насихатталды. Рухани кешке аудан тұрғындарымен қатар өнерсүйер қауым, мәдениет саласының өкілдері, зиялы қауым және жас ұрпақ қатысты.

Салтанатты шараға Түркістан облыстық мәдениет басқармасы басшысының орынбасары Ерназаров Ғалымжан Бақытжанұлы, Отырар ауданының әкімі Қайрат Жолдыбайұлы, аудандық мәслихат төрағасы Уалихан Жамалханұлы және Шәмші Қалдаяқовтың туған қарындасы Райхан Қалдаяқова арнайы қатысты.

Кештің ашылуында Түркістан облыстық мәдениет басқармасы басшысының орынбасары Ғалымжан Бақытжанұлы құттықтау сөз сөйлеп, қазақ музыкасының дамуына өлшеусіз үлес қосқан Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылық мұрасының ұлттық өнердегі айрықша орнына тоқталды.

Шәмші Қалдаяқов – қазақ ән өнерінің тарихында өзіндік қолтаңбасын қалыптастырған, халық жүрегінен орын алған туындыларымен бірнеше буынның рухани өміріне ықпал еткен бірегей композитор. Оның әндері қарапайымдылығымен, әуезділігімен, терең мазмұнымен және ұлттық бояуымен ерекшеленеді. Композитор шығармаларында туған жерге деген сүйіспеншілік, елге деген құрмет, адамгершілік, махаббат пен достық секілді мәңгілік тақырыптар кеңінен көрініс тапқан.

Шәмшінің әндері – қазақ халқының рухани өмірінің ажырамас бөлігіне айналған шығармалар. Оның әрбір әні халықтың көңіл күйімен, өмірімен, қуаныш-қайғысымен біте қайнасып жатыр. Сондықтан композитордың шығармалары уақыт өткен сайын өзектілігін жоғалтпай, жаңа буын орындаушыларының репертуарынан берік орын алып келеді.

«Ән аға – жан аға» концерттік жобасының қорытынды гала концерті де осы сабақтастықты жалғастырып, Шәмші мұрасын қазіргі көрерменге жаңа форматта ұсынуды мақсат етті. Концерттік бағдарлама барысында композитордың өмірі мен шығармашылығына қатысты архивтік деректер сахналық қойылымдар арқылы көрсетіліп, әйгілі әндерінің дүниеге келу тарихы көрермен назарына ұсынылды.

Сахналық форматта ұсынылған тарихи деректер концерттің мазмұнын тереңдете түсті. Көрермендер композитордың шығармашылық жолындағы маңызды кезеңдермен танысып, Шәмші әндерінің тууына себеп болған оқиғалар туралы тың мәліметтерге қанықты. Әндердің тарихы мен композитордың өмір жолын сабақтастыра көрсету кештің тағылымдық мәнін арттырды.

Кеш барысында Шәмші Қалдаяқовтың таңдаулы шығармалары жанды дауыста, жанды аспаптық сүйемелдеумен орындалды. Әр әннің әуені мен сөзіндегі сырды көрерменге жеткізуге тырысқан өнерпаздардың орындауы көпшілікке ерекше әсер сыйлады. Композитордың сырлы да сазды әндері Отырар аспанын әсем әуенге бөлеп, көрерменнің ыстық ықыласына бөленді.

Шәмші шығармашылығының басты ерекшеліктерінің бірі – оның әндерінің халыққа жақындығында. Композитор кәсіби музыкалық талап пен ұлттық әуезді шебер ұштастыра отырып, тыңдаушы жүрегіне жол табатын туындылар дүниеге әкелді. Оның әндері сахнадан ғана емес, күнделікті өмірден де берік орын алды. Бір әні – елге деген сағынышты жеткізсе, енді бірі – туған жерге деген махаббатты жырлайды. Ал кейбір шығармалары адамның жүрегіндегі нәзік сезімдерді әсем әуен арқылы бейнелейді.

Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығының өміршеңдігі де осында. Оның әндерін әр буын өзінше қабылдап, өзінше орындайды. Соған қарамастан шығармалардың негізгі рухы мен ұлттық сипаты сақталып келеді. Бұл – композитор мұрасының уақытпен бірге жасай беретінінің айқын дәлелі.

Салтанатты кеш барысында ұлттық өнерді дамытуға және мәдени іс-шараларды ұйымдастыруға үлес қосқан бірқатар азаматтарға марапаттар табысталды. Бұл – мәдениет пен өнер саласында еңбек етіп жүрген азаматтардың еңбегіне көрсетілген құрметтің белгісі болды.

Шараның Отырар ауданында өтуінің де өзіндік мәні бар. Тарихы терең, мәдени мұрасы бай Отырар – қазақ руханиятының маңызды орталықтарының бірі. Осындай киелі өлкеде қазақ музыкасының көрнекті тұлғасының шығармашылығын ұлықтау – ұлттық өнерге деген құрметтің көрінісі.

Шәмші Қалдаяқовтың туған күніне орай ұйымдастырылған кеште композитордың мұрасы тек концерттік бағдарлама арқылы ғана емес, тарихи және танымдық тұрғыдан да дәріптелді. Жас көрермендер үшін мұндай шаралар ұлттық музыка өнерінің тарихын тереңірек танып, қазақ композиторларының шығармашылығына қызығушылық танытуға мүмкіндік береді.

Қазіргі таңда ұлттық өнерді кейінгі ұрпаққа жеткізу – мәдениет саласының маңызды бағыттарының бірі. Бұл ретте Шәмші Қалдаяқов сияқты ұлы тұлғалардың шығармашылығын кеңінен насихаттау айрықша маңызға ие. Себебі оның әндері – белгілі бір кезеңнің ғана емес, тұтас халықтың рухани қазынасы.

Шәмші Қалдаяқовтың әндері қазақ музыкасының алтын қорын байытып қана қоймай, ұлттық ән өнерінің дамуына жаңа бағыт қалыптастырды. Оның шығармалары қазақ эстрадасының қалыптасуына зор ықпал етіп, кейінгі композиторлар мен орындаушыларға үлкен мектеп болды.

«Ән аға – жан аға» жобасының қорытынды концерті осы шығармашылық мұраны дәріптеудің жарқын үлгісіне айналды. Жоба аясында Шәмші әндерінің сан қырлы табиғаты ашылып, оның шығармаларының халық жүрегіндегі орны тағы бір мәрте айқындалды.

Кеш соңында көрермендер өнерпаздарға ыстық ықыластарын білдіріп, сүйікті әндерін бірге орындап, рухани әсерге бөленді. Композитор әуендерінің ғасырлар бойы қалыптасқан қазақы сазбен үндесуі, жүрекке жақын сөздері мен әсем әуені кештің ерекше атмосферасын қалыптастырды.

Шәмші Қалдаяқов – қазақ халқының жүрегінен мәңгі орын алған тұлға. Оның шығармалары уақыт озған сайын жаңғырып, жаңа орындаушылардың репертуарына еніп, тыңдарманға қайта жол тартып келеді. Бұл – ұлы композитор мұрасының мәңгілік екенін көрсетеді.

Отырарда өткен гала концерт те Шәмші Қалдаяқовтың өлмес шығармаларын ұлықтап, оның мол мұрасын кейінгі ұрпаққа жеткізуге бағытталған маңызды мәдени шара болды. Қазақ музыкасының алтын қорына енген әндерді қайта жаңғырту арқылы көрерменге ұлттық өнердің құдіреті танытылды.

Айта кетейік, Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығын насихаттау – оның әндерін орындаумен ғана шектелмейді. Бұл – композитордың елге, жерге, ұлттық құндылықтарға деген сүйіспеншілігін кейінгі буынға жеткізу, оның өмір жолынан өнеге алу деген сөз.

Ұлы композитордың әндері халықпен бірге жасай береді. Өйткені Шәмші әуені – қазақтың жүрек үні. Оның сырлы сазы мен әсем әндері ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, ұлттық музыка өнерінің асыл қазынасы ретінде мәңгілік өмір сүре бермек.