Түркістан қаласындағы «Керуен сарай» туристік кешенінде қазақ музыкасының көрнекті өкілі, ән падишасы, Қазақстанның Халық әртісі Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығын ұлықтауға арналған «Шәмші әндері» өнер фестивалі өтті. Ұлттық музыка мәдениетінің алтын қорынан ойып тұрып орын алған композитордың өлмес мұрасын дәріптеген кешке өнерсүйер қауым көптеп жиналып, әсем ән мен көтеріңкі көңіл күйге бөленді.

Өнер фестивалінің негізгі мақсаты – қазақ музыка өнерінің классигі Шәмші Қалдаяқовтың бай шығармашылық мұрасын кеңінен насихаттау, ұлттық ән өнеріне деген құрметті арттыру, жас орындаушылардың шығармашылық әлеуетін қолдау және композитор әндерінің көркемдік әрі тәрбиелік мәнін кейінгі буынға жеткізу.

Шәмші Қалдаяқов – қазақ музыкасының тарихында айрықша орны бар тұлға. Оның әндері халықтың жүрегінен берік орын алып, бірнеше ұрпақтың рухани өмірімен біте қайнасып келеді. Композитордың шығармаларынан туған жерге деген сүйіспеншілік, елге деген құрмет, махаббат, жастық шақ, достық, сағыныш пен адамдық сезімдердің сан алуан қырын аңғаруға болады. Сондықтан Шәмші әндері уақыт өткен сайын өз құндылығын жоғалтпай, қайта жаңа буын орындаушылары арқылы жаңғырып келеді.

Түркістан төрінде өткен фестивальге Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров, зиялы қауым өкілдері, мәдениет және өнер саласының қайраткерлері, белгілі эстрада жұлдыздары, жас орындаушылар, өңір тұрғындары мен қала қонақтары қатысты.

Фестивальдің салтанатты атмосферасы Түркістан қаласының тарихи-рухани болмысымен және «Керуен сарай» туристік кешенінің заманауи мәдени кеңістігімен үйлесім тапты. Тарих пен бүгінді тоғыстырған Түркістан төрінде қазақ эстрадасының алтын дәуірін қалыптастырған Шәмші Қалдаяқовтың әндерін орындау кештің мазмұнын тереңдете түсті.

Концерттік бағдарламада Қазақстанның танымал эстрада өнерпаздары мен жас орындаушылар өнер көрсетіп, көрерменге композитордың ел сүйіп тыңдайтын таңдаулы әндерін ұсынды. Сахна төрінде «Жігіттер» квартеті, «Melomen», «Сарын» және «Turan Boys» топтары өнер көрсетсе, жеке орындаушылар қатарында Мөлдір Әуелбекова, Маржан Арапбаева, Алтынай Жорабаева, Досымжан Таңатаров, Әли Оқапов, Ғазизхан Шекербеков, Асқар Жүнісбеков, Қанай, Руслан Ақынбаев, Аяжан Нұрмаханбет, Маржан Ерланқызы, Данияр Барыс, Эльвира Мамытова және өзге де өнерпаздар бар.

Әр орындаушы Шәмші әндеріне өзіндік шығармашылық бояу беріп, композитор туындыларының сан қырлы сипатын таныта білді. Бір шығармаларда лирикалық сарын басым болса, енді бірінде елдік рух пен ұлттық болмыс айқын сезілді. Әндердің әртүрлі орындаушылық мәнерде ұсынылуы көрерменге Шәмші мұрасының кең тынысын тағы бір мәрте сезінуге мүмкіндік берді.

Фестиваль барысында қазақ ән өнерінің алтын қорына енген Шәмші Қалдаяқовтың таңдаулы шығармалары орындалып, көрермендерге ерекше рухани әсер сыйлады. Композитор әндерінің әуені шырқалған сәтте залда ерекше көңіл күй қалыптасып, көпшілік сүйікті әндеріне қосылып ән шырқады.

Бұл – Шәмші шығармашылығының халықпен етене жақындығының айқын көрінісі. Композитор әндері кәсіби сахнада ғана емес, халық арасында да кең тараған. Оның әндері отбасылық отырыстардан бастап үлкен концерттік сахналарға дейін орындалып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Осы тұрғыдан алғанда, «Шәмші әндері» фестивалі композитор шығармаларының халықтық сипатын тағы бір мәрте айқындады.

Шәмші Қалдаяқовтың әндері қазақ эстрадасының қалыптасуы мен дамуына айрықша ықпал етті. Композитор ұлттық әуеннің ерекшелігін сақтай отырып, кәсіби музыкадағы жаңа бағыттарды игеріп, қазақ ән өнеріне өзіндік өрнек әкелді. Оның шығармаларының әуезділігі, мелодиялық байлығы мен қарапайым тыңдарманға түсінікті мазмұны әндердің ұзақ жылдар бойы халық жадында сақталуына негіз болды.

Фестивальдің маңызды бағыттарының бірі – жас орындаушыларға қолдау көрсету. Шәмші әндерін жас буын өкілдерінің орындауы композитор мұрасының жаңа ұрпақ арасында кеңінен таралып келе жатқанын көрсетті. Жас әншілер классикалық туындыларды заманауи орындаушылық үлгіде ұсына отырып, ұлттық музыкаға деген қызығушылықты арттыруға үлес қосты.

Ұлттық музыкалық мұраны жас ұрпаққа жеткізу – мәдени сабақтастықты қамтамасыз етудің маңызды тетігі. Аға буынның сүйіп тыңдаған әндерін кейінгі буынның орындауы арқылы қазақ музыкасының алтын қоры жаңарып, жаңа тыңдарманға жол табады. Шәмші әндерінің сахна төрінде тұрақты орын алуы да осы сабақтастықтың берік екенін аңғартады.

Өнер фестивалі мәдени шара ретінде ғана емес, Түркістанның туристік әлеуетін танытатын маңызды алаң ретінде де ерекшеленді. Соңғы жылдары Түркістан қаласында республикалық және халықаралық деңгейдегі мәдени іс-шаралар тұрақты ұйымдастырылып келеді. Мұндай ауқымды концерттер мен фестивальдер қала тұрғындарына мәдени демалыс ұсынумен қатар, Түркістанға келген қонақтардың да сапарын мазмұнды етуге ықпал етеді.

Түркістан облысында мәдениет пен туризмді дамытуға ерекше көңіл бөлініп келеді. Облыс құрылған 2018 жылдан бері мәдени инфрақұрылымды дамыту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылып, ел игілігіне 35 мәдениет нысаны берілді. Бұл нысандар өңір тұрғындарының мәдени демалысын ұйымдастыруға, шығармашылықпен айналысуына және өнер саласының дамуына мүмкіндік беретін маңызды орындарға айналды.

Түркістан қаласында республикалық және халықаралық деңгейдегі өнер кештері мен шығармашылық байқаулардың тұрақты өткізілуі қаланың мәдени орталық ретіндегі әлеуетін арттыра түсуде. Әртүрлі жанрдағы концерттер, фестивальдер, көрмелер мен шығармашылық жобалар қала өміріне жаңа серпін беріп, Түркістанды мәдени іс-шаралардың маңызды орталықтарының біріне айналдырып отыр.

Мәдениет пен туризмнің өзара сабақтастығы өңірдің экономикалық және әлеуметтік дамуына да оң әсер етеді. Түркістанға тарихи және рухани мұраларды көруге келген туристер үшін мәдени іс-шаралардың ұйымдастырылуы саяхаттың мазмұнын байытады. Ал мәдени шараларға келген қонақтар қаланың тарихи орындарымен, туристік нысандарымен және ұлттық мәдениетімен жақынырақ танысады.

Соңғы жылдары Түркістан өңіріне келетін туристер санының артуы да осы бағыттағы жұмыстардың нәтижесін көрсетеді. 8 жыл ішінде өңірге 2,5 миллион турист келген. 2018 жылы Түркістан облысына 186,2 мың турист келген болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 500 мыңға жетіп, туристер саны 2,5 есеге артқан.

Сонымен бірге тарихи аумақтарға 10 миллионнан астам біркүндік келуші келген. Бұл көрсеткіш Түркістанның тек тарихи-рухани орталық қана емес, мәдени және туристік бағыттағы тартымды мекенге айналып келе жатқанын көрсетеді.

Осы ретте «Шәмші әндері» фестивалінің «Керуен сарай» туристік кешенінде ұйымдастырылуы да ерекше мәнге ие. Кешке келген тұрғындар мен туристер бір мезетте қазақ музыкасының інжу-маржандарын тыңдап, Түркістанның заманауи туристік кеңістігін тамашалауға мүмкіндік алды. Бұл мәдени туризмді дамытуға бағытталған жобалардың тиімділігін көрсететін мысалдардың бірі.

Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығы Түркістан өңірімен де рухани тұрғыда тығыз байланысты. Қазақ ән өнерінің дара тұлғасының мұрасын Түркістан төрінде дәріптеу – ұлттық мәдениетті ұлықтаудың жарқын көрінісі. Ұлы композитордың әндері арқылы көрермен қазақ музыкасының тарихына көз жүгіртіп, ұлттық өнердің даму жолын сезіне алды.

Фестиваль барысында Шәмші әндерінің орындаушылық дәстүрі де кеңінен көрініс тапты. Әр буын өкілдерінің әндерді өзінше орындауы композитор шығармаларының өміршеңдігін көрсетті. Бір кездері Шәмші әндерін орындаған аға буын өнерпаздарының дәстүрі бүгінде жас әншілер тарапынан жалғасып келеді.