Түркістан облыстық тарихи-өлкетану музейінің «Түркістан төрінде ұлттық мұра» жобасы аясында «Бабалар ізімен: тарихи оқиғалар мен тұлғалар» атты көшпелі көрменің ашылуы өтті. Тарихи-танымдық мазмұндағы мәдени шара Түркістан қаласындағы Қолөнершілер орталығының көрме залында ұйымдастырылып, келушілерге халқымыздың өткені мен рухани мұрасын кеңінен таныстыруды мақсат етіп отыр.

Көрме Саттар Ерубаев атындағы әдеби-мәдени музейі мен «Міртемір» атындағы әдебиет музейінің бірлескен ұйымдастыруымен өткізілуде. Екі музейдің қорларындағы тарихи және мәдени құндылықтарды бір алаңда тоғыстырған экспозиция көрерменге қазақ даласының тарихы, әдебиеті мен мәдениетінде өзіндік із қалдырған тұлғалардың өмірі мен шығармашылық жолына үңілуге мүмкіндік береді.

«Бабалар ізімен: тарихи оқиғалар мен тұлғалар» көрмесінің негізгі мақсаты – ұлттық тарихымыздың маңызды кезеңдерін кеңінен таныту, тарихи тұлғалардың өмірі мен шығармашылық мұрасын дәріптеу, музей қорларында сақталған құнды жәдігерлерді көпшілікке көрсету және жас ұрпақтың тарихи санасы мен отансүйгіштік құндылықтарын қалыптастыру.

Тарих – ұлттың рухани жады. Өткенді білу арқылы ұрпақ өзінің кім екенін, қандай тарихи жолдан өткенін және бүгінгі күнге қандай құндылықтардың негіз болғанын түсінеді. Осы тұрғыдан алғанда музейлердегі тарихи жәдігерлер мен құжаттардың маңызы айрықша. Әрбір көне зат, сирек құжат немесе архивтік сурет – белгілі бір дәуірдің тынысын жеткізетін тарихи дерек.

Көшпелі көрме барысында музей қорларындағы осындай құнды материалдар көпшілік назарына ұсынылды. Экспозициядан архивтік фотосуреттер, сирек құжаттар мен кітаптар, тарихи-танымдық материалдар, сондай-ақ Саттар Ерубаев пен Міртемірдің өмірі мен шығармашылығына қатысты жәдігерлер орын алған.

Көрменің маңызды бөлігінің бірі – қос қаламгердің жеке өмірі мен шығармашылық жолына қатысты материалдар. Келушілер Саттар Ерубаев пен Міртемірдің әдеби мұрасымен танысып қана қоймай, олардың күнделікті өмірінде пайдаланған жеке заттарын да тамашалай алады.

Жеке заттар – белгілі тұлғаның өмірін жақыннан танып-білуге мүмкіндік беретін ерекше тарихи дерек. Мұндай жәдігерлер арқылы көрермен тұлғаның өмір сүрген дәуірін, тұрмыс-тіршілігін және шығармашылық ортасын тереңірек сезіне алады.

Саттар Ерубаев – қазақ әдебиетінің тарихында өзіндік қолтаңбасы қалған көрнекті қаламгер. Оның шығармашылық жолы қысқа болғанымен, әдебиетке қосқан үлесі мен қалдырған мұрасы айрықша бағаланады. Жазушының шығармаларында заман тынысы, адам тағдыры, арман мен мақсат, жастықтың жалынды үні көрініс тапқан.

Ал Міртемір – өзбек әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі. Ақынның шығармашылық мұрасы өзбек әдебиетінің дамуына елеулі үлес қосты. Оның поэзиясында туған жер, табиғат, адам болмысы, ел мен халық тағдыры секілді тақырыптар кеңінен көрініс тапқан.

Көрмеде осы екі қаламгердің өмірі мен шығармашылығына арналған материалдардың қатар ұсынылуы қазақ және өзбек халықтарының әдеби-мәдени байланыстарының тереңдігін де айқындайды.

Қазақ пен өзбек халықтарының тарихи байланысы ғасырлар қойнауынан бастау алады. Екі халықты ортақ географиялық кеңістік, тарихи оқиғалар, дәстүр, мәдениет, өнер және рухани құндылықтар байланыстырады. Түркістан өңірі де осы тарихи-мәдени сабақтастықтың маңызды орталықтарының бірі саналады.

Көрме аясында қазақ және өзбек халықтарының ғасырлар бойы қалыптасқан тарихи-мәдени және рухани байланыстарын айғақтайтын құнды материалдарға да ерекше орын берілген. Бұл экспозиция екі халық арасындағы достық пен өзара мәдени ықпалдастықтың тарихи тамырларын таныстыруға мүмкіндік береді.

Мұндай материалдар жас ұрпаққа халықтар арасындағы достықтың кездейсоқ қалыптаспағанын, оның ғасырлар бойғы тарихи және мәдени қарым-қатынастарға негізделгенін түсінуге жол ашады.

Көшпелі көрменің тағы бір ерекшелігі – оның музей қабырғасынан тыс ортаға шығып, тарихи мұраны көпшілікке қолжетімді түрде ұсынуында. Көрменің Қолөнершілер орталығының көрме залында ұйымдастырылуы қала тұрғындары мен қонақтарына мәдени шараны тамашалауға қолайлы мүмкіндік береді.

Түркістан – тарих пен руханият тоғысқан қасиетті мекен. Қалаға келетін туристер мен тұрғындар үшін мұндай тарихи көрмелердің танымдық маңызы жоғары. Себебі Түркістанның мәдени кеңістігінде өткен тарихты, ұлттық өнерді және әдеби мұраны насихаттайтын әрбір бастама қаланың рухани келбетін байыта түседі.

Көрме келушілерге музей қорында сақталған жәдігерлердің тарихымен танысып, архивтік материалдар арқылы өткен дәуірге көз жүгіртуге мүмкіндік береді. Әсіресе сирек кездесетін құжаттар мен фотосуреттер белгілі бір тарихи кезең туралы түсінікті кеңейтіп, оқиғалар мен тұлғаларды нақты деректер арқылы тануға жағдай жасайды.

Музей экспозициясының басты құндылығы – тарихи ақпаратты тек мәтін арқылы емес, нақты жәдігерлер арқылы жеткізуінде. Жәдігерді көзбен көру, оның тарихын білу және сол заттың белгілі тұлғаға немесе тарихи кезеңге қатысын түсіну көрерменнің қабылдауын тереңдете түседі.

Осы орайда көшпелі көрме тек әдебиет сүйер қауымға ғана емес, тарихқа, мәдениетке қызығушылық танытатын барлық келушіге арналған. Экспозиция оқушылар мен студенттер үшін де қосымша танымдық алаң бола алады.

Жас ұрпақтың тарихи санасын қалыптастыру – қазіргі қоғамдағы маңызды міндеттердің бірі. Тарихты құрғақ деректер арқылы ғана емес, нақты жәдігерлер мен тұлғалардың өмір жолы арқылы таныстыру баланың немесе жасөспірімнің қызығушылығын арттырады.

Саттар Ерубаев пен Міртемірдің шығармашылық жолдары арқылы келушілер әдебиеттің халықтың рухани өміріндегі орнын да тани алады. Қос қаламгердің еңбектері белгілі бір дәуірдің әдеби тынысын ғана көрсетіп қоймай, адамзатқа ортақ құндылықтарды да дәріптейді.

Көрмеде ұсынылған кітаптар мен сирек басылымдар әдеби мұраны сақтаудың маңызын айқындайды. Кітап – белгілі бір кезеңнің ой-санасын жеткізетін рухани құжат. Ал сирек кездесетін басылымдар уақыт өте келе мәдени құндылығы арта түсетін мұра болып саналады.

Архивтік фотосуреттердің де өзіндік орны бар. Сурет – тарихтың бір сәтін сол қалпында сақтап қалатын құнды дерек. Фотосуреттер арқылы белгілі тұлғалардың өміріндегі маңызды кезеңдерге, олардың шығармашылық ортасына және сол дәуірдің қоғамдық ахуалына көз жүгіртуге болады.

«Бабалар ізімен: тарихи оқиғалар мен тұлғалар» көрмесі осындай тарихи деректерді бір арнаға тоғыстырып, көрерменге ұлттық тарих пен әдеби мұраның өзара сабақтастығын көрсетеді.

Көрменің көшпелі форматта ұйымдастырылуы да мәдени мұраны кеңінен насихаттауға мүмкіндік береді. Әртүрлі музейлердің қорындағы жәдігерлерді бір ортаға жинақтау арқылы көрермен бұрын көре алмаған материалдармен танысады. Бұл музейаралық байланысты нығайтып, мәдени құндылықтарды ортақ кеңістікте дәріптеуге жол ашады.

Мұндай жобалар музейлердің тек жәдігер сақтайтын орын емес, қоғамның тарихи және мәдени білімін арттыратын маңызды ағартушылық орталық екенін көрсетеді. Музей мамандары тарихи деректерді жинақтап, сақтап қана қоймай, оларды көпшілікке түсінікті әрі қызықты форматта ұсынуға мүмкіндік жасап келеді.

«Түркістан төрінде ұлттық мұра» жобасы аясында ұйымдастырылған бұл көрме де ұлттық мұраны насихаттау ісіне өзіндік үлес қосып отыр. Жобаның мазмұны Түркістан өңірінің тарихи-мәдени ерекшеліктерін кеңінен танытуға, музей қорларындағы құндылықтарды көпшілікке ұсынуға бағытталған.

Тарихи мұраны сақтау – өткенге деген құрметтің көрінісі. Ал оны жас ұрпаққа таныстыру – болашақ алдындағы жауапкершілік. Осы тұрғыдан алғанда, «Бабалар ізімен: тарихи оқиғалар мен тұлғалар» көрмесінің тәрбиелік мәні ерекше.

Көрмеге келген әрбір келуші тарихи жәдігерлер арқылы өткен кезеңге ой жүгіртіп, белгілі тұлғалардың өмір жолымен таныса алады. Сонымен бірге қазақ және өзбек халықтарының ортақ тарихи-мәдени байланыстары туралы тың мәліметтер алып, екі ел арасындағы рухани сабақтастықтың маңызын түсіне алады.

Көрме 10–21 тамыз аралығында Түркістан қаласындағы Қолөнершілер орталығының көрме залында өтеді.

Ұйымдастырушылар тарихи-танымдық шара қала тұрғындары мен қонақтарының қызығушылығын тудырып, ұлттық тарих пен әдеби мұраға деген құрметті арттырады деп күтеді.

Тарих – ұрпаққа аманат, ал музейдегі әрбір жәдігер – сол аманаттың үнсіз шежіресі. Өткенді танып, тарихи тұлғалардың өнегесін зерделеу арқылы жас ұрпақтың елге, жерге және ұлттық құндылықтарға деген сүйіспеншілігі қалыптасады.

Түркістан тұрғындары мен қала қонақтарын «Бабалар ізімен: тарихи оқиғалар мен тұлғалар» атты тарихи-танымдық көрмені тамашалап, құнды жәдігерлер мен сирек деректер арқылы тарихтың терең қатпарларына үңілуге шақырамыз!