Түркістан қаласындағы Қолөнершілер қалашығы балалардың қиялы мен шығармашылығына қанат бітірген ертегілер әлеміне айналды. Түркістан облысы мәдениет басқармасының бастамасымен, Түркістан облыстық Ы. Алтынсарин атындағы балалар кітапханасының ұйымдастыруымен «Ертегілер әлеміне саяхат және кейіпкерлер шеруі» атты танымдық-мәдени іс-шара өтті.

Балаларға арналған мазмұнды мәдени кештің басты мақсаты – жас оқырмандардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру, көркем әдебиет арқылы олардың дүниетанымын кеңейту, ертегілердің тәрбиелік мәнін насихаттау, ұлттық құндылықтарды дәріптеу және балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Ертегі – баланың рухани әлеміне жол ашатын ерекше жанр. Ол баланы жақсылық пен жамандықты ажыратуға, адалдықты, достықты, мейірімділікті, батылдықты бағалауға үйретеді. Сонымен қатар ертегі баланың қиялын дамытып, ойлау қабілетін жетілдіреді. Осы тұрғыдан алғанда, балаларға арналған мұндай мәдени-танымдық шаралардың тәрбиелік маңызы зор.

Қолөнершілер қалашығында ұйымдастырылған кеш барысында кітап пен өнер, ертегі мен театр, шығармашылық пен таным бір арнада тоғысты. Балалар өздеріне таныс ертегі кейіпкерлерімен жүздесіп қана қоймай, сүйікті шығармалары туралы білімдерін ортаға салып, түрлі ойындар мен шығармашылық тапсырмаларға белсенді қатысты.

Іс-шара аясында қазақ және әлем халықтарының ертегілеріне арналған әдебиеттерден арнайы кітап көрмесі ұйымдастырылды. Көрме сөрелерінен балалар әдебиетінің таңдаулы туындылары, қазақ халық ертегілері, әлем халықтарының танымал шығармалары, балалардың сүйікті кейіпкерлері туралы кітаптар орын алды.

Кітап көрмесінің безендірілуіне де ерекше мән берілді. Ертегі кейіпкерлері бейнеленген көркем инсталляциялар балалардың назарын бірден аударып, кітап көрмесін кәдімгі ертегілер әлеміне ұқсатты. Жас оқырмандар көрмені қызығушылықпен тамашалап, кітапхана қорындағы жаңа әдебиеттермен танысты.

Көрме барысында балалар өздеріне бұрыннан таныс шығармаларды қайта еске түсіріп, жаңа кітаптармен танысуға мүмкіндік алды. Кітапханашылар жас оқырмандарға балалар арасында кеңінен танымал әдеби шығармалар туралы ақпарат беріп, кітап таңдауға бағыт-бағдар көрсетті.

Кештің ерекше сәттерінің бірі – балалардың сүйікті ертегі кейіпкерлерімен естелік суретке түсуі болды. Түрлі образдағы кейіпкерлердің шеруі балалардың көңіл күйін көтеріп, мерекелік атмосфераны одан әрі жандандыра түсті.

Мерекелік іс-шараға зиялы қауым өкілдері мен мәдениет саласының мамандары қатысып, жас оқырмандарды құттықтады. Қонақтар өз сөздерінде баланың тәрбиесінде кітап пен көркем әдебиеттің алатын орнына тоқталып, ерте жастан кітап оқуға дағдыланудың маңыздылығын атап өтті.

Кітап оқу – баланың ой-өрісін кеңейтетін, тіл байлығын арттыратын және өз ойын еркін жеткізуге үйрететін маңызды құрал. Әсіресе ертегі оқу арқылы бала қоршаған ортаны таниды, түрлі кейіпкерлердің әрекеттеріне баға береді және өмірлік құндылықтарды бойына сіңіреді.

Шара барысында балаларға кітаптың тек білім көзі ғана емес, қызықты әлемге бастайтын ерекше құрал екені жан-жақты көрсетілді. Әдеби шығармаларды ойын, театрландырылған қойылым және шығармашылық тапсырмалар арқылы таныстыру балалардың кітапқа деген қызығушылығын арттыра түсті.

Мәдени кештің тағы бір маңызды бөлігі – кітапхананың маусым айындағы үздік оқырмандарын марапаттау рәсімі болды. Бұл бастама кітапты көп оқитын балаларды ынталандырып, олардың жетістігін қатарластарына үлгі ету мақсатында ұйымдастырылды.

Атап айтқанда, мектепке дейінгі және бастауыш сынып оқырмандарына қызмет көрсету бөлімінің маусым айындағы үздік оқырманы атанған Тәңірберген Айша 12 кітап оқып, белсенді оқырман ретінде танылды.

Ал орта және жоғары сынып оқырмандарына қызмет көрсету бөлімінің үздік оқырманы Махан Айару бір ай ішінде 14 кітап оқып, өзінің кітапқа деген қызығушылығы мен тұрақты оқу дағдысын көрсетті.

Сондай-ақ Түркістан Оқушылар сарайындағы жылжымалы кітап беру пунктінің үздік оқырманы Әділхан Иманәлі Мақсатұлы 7 кітап оқып, үздік оқырмандар қатарынан көрінді.

Белсенді жас оқырмандарға Алғыс хаттар мен естелік сыйлықтар табысталды. Марапаттау сәті балалар үшін ерекше қуанышты сәтке айналып, олардың кітап оқуға деген ынтасын одан әрі арттырды. Мұндай марапаттардың бала психологиясында маңызы зор. Себебі баланың еңбегін көпшілік алдында атап өту оның өзіне деген сенімін арттырып, жаңа жетістіктерге ұмтылуына ықпал етеді.

Кештің көңілді әрі танымдық бөлімі ертегі кейіпкерлерінің шеруімен жалғасты. Балалар өздеріне жақсы таныс образдарды көріп, олардың ерекшеліктерін атап, кейіпкерлермен еркін қарым-қатынас жасады.

Шеру барысында ертегілердің кейіпкерлері сахналық образда көрініп, балаларды қызықты ойындарға шақырды. Кейіпкерлердің балалармен тікелей қарым-қатынас жасауы шараның интерактивті сипатын күшейтіп, жас көрермендердің белсенділігін арттырды.

Кеш барысында «Кейіпкерді тап», «Ертегіні жалғастыр», «Жұмбақтар әлемі» атты танымдық ойындар ұйымдастырылды. Балалар ойындарға белсенді қатысып, өздерінің ертегілер туралы білімдерін көрсетті.

«Кейіпкерді тап» ойынында қатысушылар белгілі ертегі кейіпкерлерін сипаттамалары арқылы танып, олардың қай шығармаға тиесілі екенін анықтады. Бұл ойын балалардың есте сақтау қабілетін жетілдіріп, әдеби кейіпкерлерді жақсырақ тануына мүмкіндік берді.

«Ертегіні жалғастыр» ойыны балалардың қиялын ұштап, шығармашылық ойлау қабілетін дамытуға бағытталды. Қатысушылар ертегінің белгілі бір бөлігін тыңдап, оқиғаның әрі қарай қалай өрбитінін өз қиялдары бойынша жалғастырды. Осы арқылы балалардың сөздік қоры мен еркін ойлау қабілеті де сыналды.

Ал «Жұмбақтар әлемі» ойынында жас оқырмандар түрлі жұмбақтардың шешімін тауып, тапқырлықтарын танытты. Балалардың әр тапсырмаға қызығушылықпен қатысуы олардың танымдық белсенділігінің жоғары екенін көрсетті.

Іс-шара барысында театрландырылған қойылымдар да ұсынылды. Ертегі желісі бойынша сахналанған көріністер балалардың назарын аударып, әдеби шығарманың мазмұнын сахналық өнер арқылы қабылдауға мүмкіндік берді.

Театрландырылған қойылымның ерекшелігі – балалардың шығарманы тек тыңдап немесе оқып қана қоймай, оның кейіпкерлерін көзбен көріп, оқиға желісін сахна арқылы қабылдауында. Мұндай тәсіл баланың әдебиетке деген қызығушылығын арттырып, кітаптағы оқиғаларды тереңірек түсінуіне жағдай жасайды.

Мерекелік бағдарлама ән мен биге де ұласты. Жас өнерпаздар көрерменге өздерінің шығармашылық өнерін ұсынып, кештің мазмұнын байыта түсті. Әсем әуен мен көңілді би балаларға ерекше қуаныш сыйлап, мерекелік көңіл күйді одан әрі көтерді.

Қолөнершілер қалашығының шығармашылық атмосферасы да іс-шараның тақырыбымен үйлесім тапты. Ұлттық қолөнер мен балалар әдебиетін бір мәдени кеңістікте тоғыстыру арқылы ұлттық құндылықтарды танытудың тың мүмкіндігі қалыптасты. Бұл балаларға ертегі әлемімен қатар, халқымыздың дәстүрі мен мәдениеті туралы да түсінік алуға жол ашты.

Қазіргі таңда балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, оларды пайдалы әрі мазмұнды мәдени ортаға тарту – маңызды міндеттердің бірі. Осы бағытта кітапханалардың атқаратын рөлі ерекше. Кітапхана бүгінде тек кітап беретін мекеме емес, балалардың шығармашылық қабілетін дамытуға, білімін жетілдіруге және рухани дүниесін байытуға мүмкіндік беретін мәдени-танымдық орталыққа айналып келеді.

Түркістан облыстық Ы. Алтынсарин атындағы балалар кітапханасы да жас оқырмандарды кітап әлеміне тарту мақсатында түрлі жобалар мен мәдени іс-шараларды тұрақты ұйымдастырып келеді. Мұндай кездесулер балалардың кітапханаға деген қызығушылығын арттырып, оны өздерінің сүйікті орындарының біріне айналдыруға ықпал етеді.

«Ертегілер әлеміне саяхат және кейіпкерлер шеруі» іс-шарасының тағы бір ерекшелігі – балалардың ата-аналарымен және басқа да келушілермен бірге мәдени шараға қатысуы. Отбасылық сипаттағы мұндай кездесулер бала мен ата-ана арасындағы рухани байланысты нығайтып, бірге кітап оқуға деген ынтаны қалыптастырады.

Баланың кітап оқуға қызығушылығы ең алдымен отбасындағы оқу мәдениетінен басталады. Ата-ана баласына кітап оқып беріп, бірге талқылап, кейіпкерлердің әрекетіне пікір білдірсе, бала әдеби шығарманы қабылдауға бейім болады. Ал кітапханадағы осындай қызықты іс-шаралар бұл әдетті одан әрі бекіте түседі.

Ертегілердің тәрбиелік мәні де ерекше. Қазақ халқының ертегілерінде елдік, ерлік, адалдық, тапқырлық, еңбекқорлық, үлкенді сыйлау және кішіге қамқор болу сияқты құндылықтар кеңінен көрініс табады. Ал әлем халықтарының ертегілері балаларды түрлі мәдениеттермен таныстырып, олардың дүниетанымын кеңейтеді.

Сондықтан қазақ және әлем ертегілерін қатар насихаттау жас ұрпақтың әдеби талғамын қалыптастыруға, өзге халықтардың мәдениетіне құрметпен қарауға және әлемдік әдеби мұраға қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Іс-шара барысында балалардың еркін араласуы, сұрақтарға жауап беруі, ойындарға белсенді қатысуы және сахналық қойылымдарды қызығушылықпен тамашалауы кештің мақсатына толықтай сай келгенін көрсетті.