15 тамыз – қазақ вальсінің королі, көрнекті композитор, қазақ музыка өнерінің дара тұлғасы Шәмші Қалдаяқовтың туған күні. Осыған орай Түркістан қаласындағы «Ақжайық» өнер мектебінде ұлы композитордың ескерткішіне гүл шоқтарын қою рәсімі өтті.

Тағзым шарасы қазақтың ән өнеріне өлшеусіз үлес қосқан композитордың есімін ұлықтап, оның мол шығармашылық мұрасын кейінгі ұрпаққа насихаттауға арналды. Салтанатты рәсімге мәдениет және өнер саласының өкілдері, өнерпаздар, ұстаздар, шығармашылық ұжым мүшелері, жас өнерпаздар мен қала тұрғындары қатысты.

Шәмші Қалдаяқовтың есімі қазақ музыкасының тарихында айрықша орын алады. Оның шығармалары ұлттық ән өнерінің алтын қорына еніп, халықтың рухани өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Композитордың әуезді әндері бірнеше буынның жүрегінен орын тауып, бүгінде де сахнадан түспей, жаңа орындаушылардың репертуарынан берік орын алып келеді.

Ескерткішке гүл шоқтарын қою барысында шараға қатысушылар композитор рухына тағзым жасап, оның қазақ мәдениеті мен өнеріне сіңірген еңбегін еске алды. Гүл қою рәсімі – ұлы тұлғаның есіміне деген құрметтің, оның шығармашылығын бағалаудың және тарихи-мәдени мұраны қастерлеудің белгісі болды.

Тағзым шарасының көркемдік бөлігін Түркістан облыстық мәдениет басқармасына қарасты Шәмші Қалдаяқов атындағы облыстық филармонияның әртістері жалғастырды. Өнерпаздар композитордың таңдаулы әндерін орындап, жиналған көпшілікке ерекше музыкалық тарту жасады.

Шәмші әндерінің әуені Түркістан аспанында қайта қалықтап, көрерменге сырлы сезім мен ерекше рухани әсер сыйлады. Әртістердің орындауындағы композитордың шығармалары оның әндерінің уақыт өткен сайын жаңғырып, халық жүрегінде өмір сүріп келе жатқанын тағы бір мәрте көрсетті.

Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығының басты ерекшелігі – оның ұлттық әуезді заманауи музыкалық тілмен шебер ұштастыра білуінде. Композитор халықтың дәстүрлі ән өнерінен нәр ала отырып, қазақ эстрадасының дамуына өзіндік үлес қосты. Оның әндерінен қазақы болмыс, ұлттық мінез, туған жерге деген сүйіспеншілік пен адамға деген ізгілік анық сезіледі.

Композитор шығармаларында ел мен жер, махаббат пен сағыныш, жастық пен арман, достық пен адамгершілік секілді мәңгілік тақырыптар кеңінен көрініс тапқан. Сондықтан оның әндері белгілі бір кезеңнің шеңберінде қалып қоймай, уақыт озған сайын жаңа тыңдарманын тауып келеді.

Шәмші Қалдаяқов қазақтың ән өнеріне жаңа тыныс әкелген тұлға ретінде бағаланады. Оның әуезді шығармалары халық арасында кең таралып, ұлттық музыкалық мәдениеттің дамуына үлкен ықпал етті. Композитордың көптеген әндері елдің мәдени өмірінде ерекше орын алып, халықтың сүйікті туындыларына айналды.

Шәмші шығармаларының өміршеңдігін бүгінгі таңда да байқауға болады. Оның әндерін кәсіби сахна шеберлері ғана емес, жас орындаушылар да үлкен ықыласпен орындайды. Әндердің әр жаңа буынның орындауында қайта жаңғыруы – композитор мұрасының мәңгілік екенін аңғартады.

Түркістанда өткен тағзым шарасының тәрбиелік мәні де зор. Мұндай кездесулер жас ұрпаққа ұлттық өнердің көрнекті тұлғаларын танытып, олардың шығармашылығына деген қызығушылығын арттырады. Әсіресе жас өнерпаздардың Шәмші Қалдаяқовтың шығармаларын орындауы – ұлы композитор мұрасының кейінгі буынға жалғасып келе жатқанын көрсетеді.

Ұлттық мәдениетті сақтау мен оны келешек ұрпаққа жеткізу – қоғамның ортақ міндеті. Осы ретте мәдениет пен өнер қайраткерлерінің еңбегін ұлықтап, олардың есімдерін кейінгі буынның жадында жаңғырту маңызды. Шәмші Қалдаяқов сияқты ұлы тұлғалардың шығармашылығын дәріптеу арқылы жастардың ұлттық өнерге деген құрметін қалыптастыруға мүмкіндік мол.

Шәмші Қалдаяқовтың туған күнінде оның ескерткішіне гүл шоқтарының қойылуы да осы дәстүрлі тағзымның бір көрінісі. Бұл рәсім арқылы жиналған қауым композитордың рухына құрмет көрсетіп қана қоймай, оның қазақ өнеріндегі өлшеусіз еңбегін тағы бір мәрте атап өтті.

Шәмші Қалдаяқовтың өмір жолы – өнерге адалдықтың, шығармашылыққа деген шынайы берілгендіктің үлгісі. Ол өз туындылары арқылы қазақ халқының музыкалық мәдениетін байытып, ұлттық ән өнерінің жаңа белесін қалыптастыруға үлес қосты.

Композитордың әндері халықпен бірге жасай беретін рухани мұраға айналды. Әр дәуір өз тыңдарманын тапса да, Шәмші әндерінің негізгі өзегі – туған елге, жерге, адамға деген сүйіспеншілік өзгермейді. Сол себепті оның шығармаларының мазмұны бүгінгі күн үшін де өзекті.

Түркістан – тарихи әрі рухани маңызы зор қала. Осындай қасиетті мекенде Шәмші Қалдаяқовтың есімін ұлықтау – ұлттық мәдениетті дәріптеудің маңызды бір көрінісі. Қаладағы өнер ордалары мен шығармашылық ұжымдардың композитор мұрасын насихаттауы жас буынның өнерге деген қызығушылығын арттыруға ықпал етеді.

Тағзым шарасы барысында Шәмші Қалдаяқовтың қазақ музыка өнеріне қосқан өлшеусіз үлесі, шығармашылық мұрасы мен ұлттық мәдениеттегі айрықша орны кеңінен дәріптелді. Қатысушылар композитордың әндерін тыңдап, оның шығармашылығы туралы естеліктер мен тағылымды ойларға қанықты.

Шараның негізгі идеясы – ұлы композитордың есімін ұмытпай, оның шығармашылық мұрасын ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу. Өйткені ұлттық өнердің ұлы тұлғаларын ұлықтау – өткенге құрмет қана емес, болашаққа бағытталған рухани сабақтастық.

Шәмші Қалдаяқовтың әндері – қазақ халқының жүрек үні. Оның әуені қуанышта да, сағынышта да, мерекеде де, күнделікті өмірде де бірге өріліп келеді. Композитордың шығармалары уақыт өткен сайын жаңа қырынан танылып, жас ұрпақтың жүрегінен өз орнын табуда.

Бүгінде Шәмші Қалдаяқовтың есімімен аталған мәдени мекемелер мен шығармашылық жобалар оның мұрасын насихаттауға қызмет етіп келеді. Оның шығармаларының орындалуы, өмірі мен еңбегіне арналған мәдени шаралардың ұйымдастырылуы – композитор мұрасының ел жадында берік сақталғанының айғағы.

Түркістандағы гүл қою рәсімі де осы рухани сабақтастықтың жарқын көрінісі болды. Композитордың ескерткішіне қойылған гүл шоқтары – халықтың өнер иесіне деген шексіз құрметінің символы.

Шәмші Қалдаяқовтың мұрасы – қазақ мәдениетінің баға жетпес қазынасы. Оның сырлы әндері мен әсем әуендері халықпен бірге жасап, келер ұрпаққа да рухани азық бола бермек.

Қазақ вальсінің королі атанған ұлы композитордың есімі ел жүрегінде мәңгі сақталады. Ал оның әндері – ұлт рухын асқақтатып, қазақ музыкасының дара болмысын әлемге танытатын өлмес мұра болып қала береді.